Er is iets wonderlijks aan mannen die liegen over hun leeftijd. Niet een jaartje. Niet omdat hun datingprofiel ooit is aangemaakt en ze vergeten zijn het aan te passen. Nee. Jarenlang. Alsof leeftijd een soort gênante aandoening is waar je vooral niet over mag praten.

Ik heb me daar eigenlijk nooit zo druk om gemaakt. Tot het mij onlangs overkwam.

Vijfeneenhalf jaar had ik een LAT-relatie met een man. Een fijne relatie. Veel plezier, ontzettend veel lachen, mooie momenten. Ik was niet verliefd geworden op een geboortejaar. Ik was verliefd geworden op een mens.

Hij had van mij 62, 67 of desnoods 80 mogen zijn. Ik dacht op t moment van de breuk dat hij 56 was. 

Het probleem was niet zijn leeftijd. Het probleem was dat ik hem niet kende zoals hij werkelijk was.

Hij bleek 62. En ik wist het niet.

Achteraf waren er wel rode vlaggen. Ik mocht zijn familie niet ontmoeten. Het kwam steeds terug bij zijn volwassen kinderen en bij zijn ex, bij omstandigheden waar hij zelf kennelijk weinig aan kon doen.

Ik heb daar meerdere keren gesprekken over gevoerd. Want het deed pijn.

Niet omdat ik zo graag met zijn familie aan de kersttafel wilde zitten, maar omdat ik daardoor nooit helemaal het gevoel kreeg dat ik zijn partner was.

Ik stond naast hem, maar kennelijk niet helemaal ín zijn leven. En iedere keer werd mijn ongemak teruggebracht naar zijn kinderen of zijn ex.

Achteraf denk je toch: misschien was er nog een andere reden waarom hij zo zorgvuldig een deel van zijn leven afschermde. Zijn leeftijd dus.

Want deze man kwam er ook nog eens bijzonder gemakkelijk mee weg. Hij zag er namelijk absurd jong uit.

Als iemand mij had verteld dat hij veertig was, had ik het waarschijnlijk ook geloofd. En daar zit misschien precies de psychologie achter.

Waarom zou iemand liegen over zijn leeftijd?

Omdat hij denkt dat de waarheid hem minder aantrekkelijk maakt.

Dat is in essentie het principe van misleidende zelfpresentatie: je laat niet zien wie je bent, maar wie je denkt dat een ander graag wil zien.

Onderzoek naar online dating laat zien dat dit bepaald geen verzonnen fenomeen is. In een studie onder 5.020 online daters werd gekeken naar strategische misrepresentatie van onder meer leeftijd, uiterlijk, persoonlijke eigenschappen, bezittingen en relatie-intenties. De onderzoekers beschrijven hoe mensen zichzelf bewust anders presenteren om aantrekkelijker of interessanter over te komen.

Een andere studie, waarin werkelijke gegevens van online daters werden vergeleken met hun datingprofielen, liet zien dat afwijkingen in onder meer leeftijd, lengte en gewicht vaak voorkwamen. Foto’s bleken bovendien een van de onderdelen waarop mensen zich het minst nauwkeurig presenteerden.

Maar dan komt de interessantere vraag:

Waarom denkt iemand dat zijn echte leeftijd niet genoeg is? Daar zit vermoedelijk onzekerheid onder.

Niet noodzakelijk onzekerheid die je aan de buitenkant ziet. Je kunt zelfverzekerd binnenkomen, succesvol zijn, sociaal zijn, grappen maken en eruitzien alsof je twintig jaar jonger bent.

Maar zelfbeeld zit vanbinnen.

Onderzoek naar online misleiding laat verbanden zien tussen zelfwaardering, onzekerheid en de manier waarop mensen zichzelf online presenteren. De gedachte daarachter is bijna pijnlijk eenvoudig: als ik bang ben dat jij mij niet accepteert zoals ik werkelijk ben, maak ik een versie van mezelf waarvan ik denk dat jij die wél zult accepteren.

Dus misschien denkt zo’n man: Als ik mijn echte leeftijd invul, swipet ze naar links.

Als ik zeven jaar jonger ben, maak ik meer kans. Ze hoeft het toch niet meteen te weten.

En daar begint het. Niet noodzakelijk uit pure slechtheid.

Misschien uit angst. Angst om afgewezen te worden. Angst om oud gevonden te worden.

Angst om niet meer mee te tellen. Angst dat een vrouw liever een jongere man wil.

Maar angst is een verklaring.

Geen vrijbrief.

Want op het moment dat je besluit iemand bewust te laten kennismaken met een versie van jou die niet bestaat, verschuift er iets fundamenteels.

Je vraagt iemand niet meer om jou te kiezen. Je vraagt iemand om een leugen te kiezen.

En het wordt nog gekker als je die leugen vervolgens jarenlang moet onderhouden. Want wat begint met 6 jaar minder op een datingapp, wordt uiteindelijk een hele constructie.

Dan moet je onthouden wat je hebt verteld.

Welke leeftijd je hebt genoemd.

Welke verhalen daarbij passen.

En wie wat weet.

Een leugen wordt zelden kleiner naarmate de tijd verstrijkt.

Hij wordt groter.

En mijn situatie werd nog merkwaardiger doordat deze man zelf altijd een uitgesproken mening had over mannen die jonger probeerden te lijken.

Kijk ze eens ijdel doen.

Kijk hem eens jonger willen lijken.

Wat een onzin.

En ondertussen bleek hij zelf een jongere versie van zichzelf aan de buitenwereld te hebben verkocht.

Dat vind ik bijna komisch.

Bijna.

Want het gaat natuurlijk niet over FaceApp. Het gaat niet over een lamp die je ouder worden verdoezeld

En het gaat al helemaal niet over 62 zijn. Het gaat over karakter.

En over de ironie dat liegen je uiteindelijk helemaal niet geeft wat je ermee probeert te bereiken.

Sterker nog: onderzoek naar liegen laat zien dat liegen de zelfwaardering van de leugenaar juist kan verlagen en negatieve gevoelens kan versterken. In vier studies met samen 783 deelnemers werd dat effect gevonden.

Misschien is dat wel de grootste paradox.

Je liegt omdat je denkt dat de echte jij niet goed genoeg is.

En vervolgens moet je steeds harder liegen om de nepversie van jezelf overeind te houden.

Totdat iemand de waarheid ontdekt.

En dan blijft er maar één vraag over:

Waarover heb je nog meer gelogen?

Want bij mij bleef het uiteindelijk niet bij zijn leeftijd.

Ook over de leeftijd van zijn dochter bleek niet de waarheid te zijn verteld.

En zijn ex-vrouw was aanzienlijk ouder dan hij.  De puzzel klopte al niet, immers ze hadden elkaar ontmoet op school. Ze moest wel vaak zijn blijven zitten om bij hem op school te kunnen zitten

Ook haar is karaktermoord aangedaan en krijgen de verhalen over boze ex achteraf ineens een andere lading.

Je eigen leeftijd jarenlang verbergen, terwijl je ondertussen met zichtbaar plezier de leeftijd van een ander benoemt.

Je maakt vrienden belachelijk omdat ze jonger willen lijken.

Je lacht om FaceApp. Je lacht om een speciale lamp.

En ondertussen blijkt dat je zelf jarenlang een zorgvuldig opgebouwde jongere versie van jezelf hebt laten bestaan.

Tja.

Dan wordt leeftijd ineens wel heel relatief. En de leugen heel concreet.

Want toen ik eenmaal ontdekte hoe oud hij werkelijk was, verdween hij.

Spoorloos.

Geen gesprek.

Geen uitleg.

Geen: het spijt me.

Geen poging om uit te leggen waarom hij dit vijfeneenhalf jaar lang had gedaan.

Geen verantwoordelijkheid.

Gewoon weg.

En misschien was dat uiteindelijk het meest veelzeggende.

Want ouder worden is geen karakterfout.

Rimpels zijn geen karakterfout. Grijze haren zijn geen karakterfout.

62 zijn is geen karakterfout. Maar iemand vijfeneenhalf jaar lang een andere werkelijkheid laten geloven?

Dat zegt wel iets. En dus ga  ik maar even niet op datingsapps

Ik heb even genoeg van mannen die zich jonger voor doen dan wat er werkelijk op hun geboorteakte staat.

En mocht ik ooit weer gaan daten, dan weet ik inmiddels precies hoe ik mijn eerste date moet aanpakken.

Niet vragen:

Wat doe je voor werk?

Niet:

Wat zijn je hobby’s?

Niet eens:

Wat zoek je eigenlijk op deze app?

Nee.

Mijn eerste vraag wordt:

“Leuk je te ontmoeten. Mag ik misschien even je paspoort zien?”

Je weet maar nooit.